ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΦΗΣ

Νέα του Φάρου Τυφλών [ 2009 ]

Οδηγίες Πλοήγησης

Άγνωστοι Θησαυροί

Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο : Νέες Αίθουσες, Άγνωστοι Θησαυροί.

Ο κος Νικόλαος Καλτσάς, αρχαιολόγος, διευθυντής του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, είναι ο άνθρωπος που εργάστηκε τα τελευταία χρόνια για την ανακαίνιση του μουσείου και για την επανέκθεση των συλλογών του. Ολόκληρα σύνολα πολύτιμων κοσμημάτων, χρυσών ή αργυρών, που βρέθηκαν σε ταφές πλουσίων γυναικών της αρχαιότητας με χρονολόγηση από τη Γεωμετρική εποχή ως τη Ρωμαϊκη για πολλά χρόνια ζούσαν στο σκοτάδι. Από τον Φεβρουάριο του 2009 επτά νέες αίθουσες με 2.500 αρχαία αντικείμενα φεύγουν από τα υπόγεια του Μουσείου, μετακομίζουν στο φως και παρουσιάζονται για πρώτη φορά στο κοινό.
Με αυτές τις εκθέσεις το μουσείο ολοκληρώνεται.

Καλώς ήρθατε στον νέο κόσμο του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, ένα κόσμο μαγικό, όπως μαγικό είναι ένα παιχνίδι ή ένα κόσμημα. Χρυσό ή ασημένιο. Λαμπερό, γιατί έτσι το θέλουν τα πολύτιμα μέταλλα. Περίτεχνο, γιατί έγινε από μοναδικούς καλλιτέχνες που θέλησαν να αναπαραστήσουν σε ένα περιδέραιο ή στο διάδημα μιας αρχόντισσας όλο τον θαυμαστό-αληθινό ή μυθικό – κόσμο που υπήρχε γύρω τους. Μυστηριώδες, ένα τέλει, επειδή το συνοδεύουν σκοτεινοί μύθοι αιώνων και εκείνο έχει να αφηγηθεί την ιστορία των ανθρώπων που δέθηκαν μαζί του. Και δίπλα τους μία θεά σε μικρογραφία ή μία κούκλα με κινητά μέλη. Ένα καροτσάκι που μεταφέρει πιθάρια ή μια κομψή Ταναγραία με πλούσια ενδύματα, ομπρέλα στο χέρι ή τη βεντάλια της. Ομοιώματα κατοικιδίων ζώων, σκηνές σαν παιδικό παιχνίδι από την καθημερινή ζωή των απλών ανθρώπων, πολύχρωμα ή διάφανα γυάλινα αγγεία, τεχνουργήματα των υαλουργών της αρχαιότητας.

Ο κόσμος αυτός είναι ένας κόσμος»μικρός» από 3 έως 30 εκατοστά αλλά εξίσου θαυμαστός.
Αφορά την καθημερινή ζωή των ανθρώπων και τις ποικίλες πτυχές της αρχαίας κοινωνίας, όπως ήταν η άσκηση λατρείας, το θέατρο, η μουσική, οι γυναικείες ασχολίες στο σπίτι, οι αγροτικές εργασίες, αλλά και ο κόσμος του παιδιού.

Το ξάφνιασμα είναι μεγάλο βλέποντας πρακτικές, που ποτέ δεν άλλαξαν, αντικείμενα που συνεχίζουν να χρησιμοποιούνται σήμερα όπως τότε, ανάγκες που παραμένουν οι ίδιες παρά το πέρασμα των αιώνων. Όπως αυτή της επίδειξης πλούτου και ισχύος μέσα από ένα χρυσό κόσμημα. Όσο πιο ωραίο, όσο πιο πλούσιο γίνεται. Και είναι τελικά αυτές οι αίθουσες που φέρνουν τον κόσμο των αρχαίων κοντά στον σύγχρονο των αρχαίων κοντά στον σύγχρονο άνθρωπο για να διαπιστώσει ότι το νήμα που τον δένει μαζί τους είναι καλά και γερά υφασμένο.

Μερικά από τα εκθέματα που εκτίθενται είναι π.χ. ο μικρός έρωτας ξαπλωμένος νωχελικά μέσα σε ένα άνθος, μία πανέμορφη νέα γυναίκα με ιδιαίτερα μακριές βλεφαρίδες (η αρχαία στάρ Νικόλ Κίντμαν, κατά την προσωνυμία που της δόθηκε). Μικροσκοπικά δίδυμα μωρά, ένα πιθηκάκι που τρίβει σιτάρι, το κορίτσι που παίζει αστραγάλους, μία νέα γυναίκα καθιστή, με τους κοθόρνους της, το τεράστιο διάδημα και το εντυπωσιακό κάλυμμα στο κεφάλι. Μία γυμνή πλαγγόνα, δηλαδή κούκλα, της οποίας η πραγματική σημασία ακόμη αναζητείται (παιχνίδι,αποτροπαϊκό σύμβολο,εταίρα ή χορεύτρια;)
Υπάρχουν επίσης αριστουργήματα της κοροπλαστικής από όλες τις περιοχές της Ελλάδας που διατηρούν μερικές φορές τα χρώματά τους επιτρέποντας να φανταστούμε την αρχική τους χαρούμενη και ζωντανή όψη. Τα περισσότερα έχουν βρεθεί σε τάφους αφού συνόδευαν ως κτερίσματα τους νεκρούς, όμως προσφέρονταν και στα ιερά ως αφιερώματα στους θεούς. Μπορεί να ήταν παιδικά παιχνίδια, μπορεί ακόμη να χρησιμοποιούνταν για προσφορές στα οικιακά ιερά ή όπως και σήμερα να λειτουργούσαν για διακοσμητικά αγαλμάτια για τον στολισμό του σπιτιού.

Περί τα 550 είναι αυτά τα ειδώλια μέσα από τα οποία μπορεί εκτός των άλλων να κατανοηθεί και η τεχνική της κατασκευής τους, η οποία γινόταν άλλοτε με το χέρι, άλλοτε με κεραμικό τροχό, άλλοτε με μήτρα, αλλά και με πολλούς τρόπους μαζί.
Δύο αίθουσες καταλαμβάνουν τα ειδώλια, ενώ στις επόμενες δύο εκτίθεται η Συλλογή Βλαστού, η οποία δωρίθηκε το 1980 στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο και περιλαμβάνει αγγεία κυρίως, εξαιρετικής τέχνης και διατήρησης. Μαζί εξάλλου εκτίθενται και αρχαιότητες από τον Τάραντα της Κάτω Ιταλίας. Ακολουθεί η αίθουσα με τα γυάλινα αντικείμενα, τα οποία σηματοδοτούν την πολυτέλεια στη ζωή των ανθρώπων. Τα ακέραια είναι δυσεύρετα σήμερα λόγω του εύθραυστου χαρακτήρα τους, όμως οι λόγοι που έλκυαν τόσο τους αρχαίους όσο και εμάς είναι οι ίδιοι : Η λάμψη, η καθαρότητα του γυαλιού (σε βαθμό που να μιμείται την ορεία κρύσταλλο), τα ρευστά σχήματα, τα χρώματα που ξαφνιάζουν, όπως το γαλάζιο, το πράσινο του τιρκουάζ ή τα ποικίλα χρώματα του ταινιωτού αχάτη. Αυτά του Εθνικού Μουσείου προέρχονται από όλες τις περιοχές της Ελλάδας, ενώ χρονολογικά καλύπτουν τις περιόδους από την Προϊστορική εποχή ως και τη Ρωμαϊκή.
Παράλληλα εκτίθενται ολόκληρα σύνολα πολύτιμων κοσμημάτων, χρυσών ή αργυρών, που βρέθηκαν σε ταφές πλουσίων γυναικών της αρχαιότητας με χρονολόγηση από τη Γεωμετρική εποχή ως τη Ρωμαϊκή. Ανάμεσά τους είναι ο λεγόμενος θησαυρός τη Αναβύσσου από τη θέση στην οποία βρέθηκε, ο θησαυρός της Ερέτριας και πολλά ταφικά σύνολα από την Αττική.
Χρυσά στεφάνια, περιδέραια, διαδήματα, ενώτια, περικάρπια, δαχτυλίδια, κοσμήματα που ράβονταν στα ενδύματα ή πόρπες που τα συγκρατούσαν, παίρνουν σιγά σιγά τη θέση τους Στις προθήκες που φωτίζονται με οπτικές ίνες.

Φορέθηκαν κάποτε από γυναίκες για να προβάλλουν την ομορφιά τους σε ξεχωριστές περιστάσεις όπως ήταν ο γάμος ή και από άνδρες ως ένδειξη του πλούτου και της κοινωνικής θέσης τους. Πολλά ανατέθηκαν στα ιερά των θεών, άλλα τους συντρόφευσαν στο θάνατο, γιατί έτσι ήταν η παράδοση. Ο σεβασμός προς τον νεκρό επέβαλε να πάει στον άλλο κόσμο με όλα τα πλούτη του.

Σφυρήλατα, όταν ο τεχνίτης μετέτρεπε τον χρυσό σε πολύ λεπτό έλασμα και στη συνέχεια το διακοσμούσε με εγχάρακτη ή ανάγλυφη παράσταση, χυτευτά, με την τέχνη της κοκκίδωσης ή κατασκευασμένα από σύρμα, απλό ή πλεγμένο σε αλυσίδα, τα κοσμήματα προσέφεραν στον τεχνίτη την δυνατότητα να αναπτύξει τη μεγάλη επιδεξιότητα, τη φαντασία και την έμπνευσή του . Αφετηρία του υπήρξαν συχνά το φυτικό και το ζωικό βασίλειο, τα μυθικά πλάσματα, χωρίς όμως να λείπουν τα γεωμετρικά σχέδια, οι συμβολισμοί και οι επιδράσεις κάθε εποχής.

Στην έκθεση του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου τα κοσμήματα δεν είναι μόνα τους. Λίγα αλλά εξαιρετικά αγγεία δίπλα τους στα οποία απεικονίζονται παραστάσεις με τη χρήση των κοσμημάτων, επιτρέπουν στον επισκέπτη όχι μόνο να θαυμάσει, αλλά και να φανταστεί πώς ήταν η γυναίκα που τα φορούσε.

Αρθρο από το ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ 18.1.2009 της Μαρίας Θέρμου

4/30/2009